Gần đây mình có xem series “Notes from the last row” trên Netflix. Mình chọn xem phim này vì thích diễn xuất của Choi Min-Sik trong “Oldboy”, một bộ phim thriller khá nặng đô mà đến giờ mình vẫn còn ấn tượng. Mình tóm tắt vui là “Notes from the last row” kể về một giáo sư dạy văn lấy cớ dạy kèm một học sinh có tài năng, nhưng thực chất là để theo dõi đối thủ và người mình từng thương. Vì quá nhiều chuyện, giáo sư mất cả vợ lẫn việc. Nói đùa là vậy, nhưng cái đọng lại với mình là việc một câu nói có thể theo người ta lâu đến mức nào.

Câu nói của Kim Su-Hun

Heo Mun-Oh là một nhà văn “thất bại” vì ông chỉ xuất bản một cuốn tiểu thuyết. Kim Su-Hun là bạn cùng lớp của ông, một nhà văn khá nổi tiếng, cũng là chồng của người mà ông say nắng thời còn đi học. Khi Heo Mun-Oh nhờ viết lời tựa cho cuốn sách mới, Kim Su-Hun từ chối và bảo ông hãy học cách viết lại câu cú, người ta chẳng hiểu tác giả muốn nói gì. Rồi thêm một câu: “Nếu không có gì để viết thì không cần phải cố viết làm gì, sống như vậy cũng được mà.”

Vì câu nói đó mà Heo Mun-Oh đã không thể (hoặc không muốn) viết thêm nữa. Ông bị tắc ý tưởng và cứ mải miết đi tìm chất liệu, nhưng cảm hứng thì cứ lặn mất tăm. Nhiều năm trôi qua, ông vẫn luôn đau đáu muốn biết Kim Su-Hun lấy chất liệu để viết ở đâu. Mình có cảm giác ông nghĩ chỉ cần tìm ra một chỗ giấu cảm hứng bí mật thì các tác phẩm cứ thế mà tuôn ra.

Khi có cơ hội phỏng vấn Kim Su-Hun nhiều năm sau, lúc người này ra mắt sách mới, ông mượn danh sinh viên để trả đũa và hỏi: “Người ta cho rằng cuốn sách lần này ông chiều theo ý kiến đám đông, có đúng thế không? Nếu không có gì để viết thì không cần phải cố viết làm gì.” Kim Su-Hun nhìn ông rất lâu, đùa rằng câu hỏi này thật sự đến từ sinh viên hay đến từ ông, rồi trả lời rất bình thản.

Mình nghĩ những lời có phần phũ phàng của Kim Su-Hun không đáng để Heo Mun-Oh phải giữ trong lòng lâu đến vậy. Dẫu sao đó cũng là lời của người có thể coi là “đối thủ” của ông, không phải của một người thầy ông tôn trọng hay người ông có thể học hỏi. Với tất cả mọi lời khuyên hay phản hồi, mình nghĩ một người nên biết cách chắt lọc xem điều gì giúp ích cho mình, điều gì không. Có thể Heo Mun-Oh đúng là cần học cách viết lại câu cú và nên tập trung vào vấn đề này, còn những lời gây nhụt chí khác thì không cần giữ lại. Nếu đã mang theo một câu người khác nói lâu đến vậy, thì làm sao còn tâm trí mà viết lách, chứ đừng nói là đi tìm cảm hứng. Xem hết phim, mình nghĩ với trí tưởng tượng phong phú của ông, Heo Mun-Oh hoàn toàn có thể lấy sự tổn thương hoặc thất vọng của bản thân làm chất liệu, thay vì cứ đi tìm một câu chuyện ở bên ngoài.

Câu nói của Heo Mun-Oh

Một lần cùng vợ đến thăm trại trẻ mồ côi, Heo Mun-Oh tìm cách tiếp cận một cậu bé 8 tuổi tên Lee Kang để nghe cậu kể về hoàn cảnh của mình, vốn là để lấy chất liệu viết văn. Khi cậu bé đã tin tưởng và cởi mở kể cho ông nghe về gia đình, ông lại thất vọng nói với vợ rằng hoàn cảnh của nó chẳng có gì đặc biệt, ai mồ côi thì chẳng thế, không nhất thiết phải giữ liên lạc thư từ làm gì. Lee Kang vô tình nghe được.

Heo Mun-Oh ôm câu nói của Kim Su-Hun bao nhiêu năm, rồi chính ông cũng nói một câu vô tình làm tổn thương một đứa trẻ, đúng lúc nó cô đơn nhất. Và đứa trẻ đó cũng nhớ câu ấy suốt 12 năm.

Lee Kang năm 8 tuổi đã được Heo Mun-Oh dạy cho mình sức mạnh của ngôn từ và câu chuyện. Giờ đây, cậu chủ động nhắm đến ông và dùng chính sức mạnh đó để dẫn ông đến sự tự hủy hoại. Lee Kang không phải làm gì nhiều, vì Heo Mun-Oh đã có khá nhiều điểm yếu trong tâm lý.

Khi không thể trở thành nhà văn, ông trở thành nhà giáo. Nhưng người xem có thể thấy ông cũng không thành công với vai trò này. Ông kỳ vọng được tôn trọng, nhưng lại dùng những lời khá nặng nề khi phê bình học trò. Ông còn nói sai tên nhân vật trong bài giảng để bị học trò sửa lưng. Ông gần như không giúp gì để sinh viên tiến bộ, nhưng lại ôm mộng một ngày sinh viên đoạt giải thưởng lớn và nhắc đến ông như một người cố vấn. Heo Mun-Oh vẫn muốn được “tỏa sáng”, không ở vị trí này thì ở vị trí khác. Nỗi khát khao đó khiến ông vi phạm đạo đức nghề nghiệp: ông ăn trộm đề thi môn tin học giúp Lee Kang đạt điểm cao để có thể tiếp tục việc viết lách dưới sự hướng dẫn của ông.

Niềm khắc khoải về người ông say nắng là điểm yếu khác của ông để Lee Kang thao túng. Trước khi dấn sâu vào câu chuyện tưởng tượng về gia đình Kim Su-Hun, ông liên tục nhắc Lee Kang phải tìm bằng chứng xác thực, phải có cơ sở. Nhưng khi mong muốn làm “người hùng” cứu cô vợ ấy trỗi dậy, ông lại ép Lee Kang viết những điều sai sự thật để gán tội cho Kim Su-Hun. Heo Mun-Oh từng nhận xét Lee Kang quá vội vàng trong những đánh giá của mình, làm nhà văn thì không được hấp tấp. Rồi cũng chính ông tin ngay những lời Lee Kang nói mà không hề kiểm chứng. Sau khi lừa được Heo Mun-Oh và dẫn ông đi quá xa, Lee Kang tố cáo ông đã ăn trộm đề thi và ép buộc mình viết những lời không thật.

Lee Kang đúng là đã chủ động nhắm đến ông, nhưng mình nghĩ một nửa thảm họa của Heo Mun-Oh là do nỗi ám ảnh, phức cảm tự ti, và trí tưởng tượng phong phú của ông mà ra.

Khi đã mất cả vợ lẫn việc, phải đi làm thu ngân ở hiệu sách cũ, ông vẫn mải miết đi tìm một câu chuyện của mình. Lee Kang lại đến tiếp cận ông lần nữa và nói muốn tiếp tục lớp học văn năm xưa vì lần này đã có chuyện muốn viết rồi. Heo Mun-Oh, sau cùng, lại rơi vào cái bẫy của Lee Kang và hỏi “Câu chuyện gì?”. Phim kết thúc với nụ cười mỉm của Lee Kang và câu “Lần tới em sẽ nói”.

Mình học được ba điều nho nhỏ sau khi xem hết bộ phim này.

• Thứ nhất, hãy cẩn thận khi có một người dường như lúc nào cũng nói đúng điều mình muốn nghe. Heo Mun-Oh không bị lừa vì Lee Kang quá giỏi, mà vì cậu kể cho ông đúng câu chuyện ông vẫn luôn mong được nghe.
• Thứ hai, những câu nói tổn thương mình buông ra một cách vô tâm hoặc có chủ đích, có khi sẽ quay lại gặp mình.
• Thứ ba là lời của chính Heo Mun-Oh dành cho Lee Kang: nếu muốn làm nhà văn thì không nên quá vội vàng với đánh giá của bản thân.

Và câu hỏi mình muốn gửi đến người đọc là: bạn nghĩ cảm hứng viết lách của nhà văn đến từ đâu?